tumanyancover
Սկիզբ / Մոտիվացիոն / Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-րդ ամյակն է

Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-րդ ամյակն է

Հովհաննես Թումանյանը՝ հայ մեծ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական, ազգային ու հասարակական գործիչ, ծնվել է 1869 թվականի փետրվարի 19-ին Լոռվա Դսեղ գյուղում։ Նրա գործերը մեծ մասամբ գրված են ռեալիստական ոճով՝ երբեմն խառնված իր ժամանակների ամենօրյա կյանքի հետ: Թումանյանը երիտասարդ տարիքում տեղափոխվեց Թիֆլիս, որն այդ շրջանում հայ մշակութային կյանքի կենտրոնն էր:

Շուտով նա հայտնի դարձավ հայկական հասարակության լայն շրջանակներին շնորհիվ իր պարզ, բայց բացառիկ և պոետիկ ստեղծագործությունների։

vernatun

1899 թվականին Թումանյանը Թիֆլիսում հիմնեց «Վերնատուն» գրական ակումբ-խմբավորումը, որի մշտական անդամները դարձան մի շարք հայ մտավորականներ՝  Ղազարոս Աղայանը, Ավետիք Իսահակյանը, Լևոն Շանթը, Դերենիկ Դեմիրճյանն ու Նիկոլ Աղբալյանը։ «Վերնատանը» քննարկվում էին գրականությանն առնչվող մի շարք հիմնահարցեր՝ գրողի և քննադատության կապի, գրականության տեսության և վերջապես գրական ընթացիկ կյանքի վերաբերյալ։ 

vernatun1

Գրական ակումբի անվան ստեղծման մասին Իսահակյանը գրել է․

Ինքնաբերաբար, մեր հավաքույթների առաջին շրջանում, լուրջ թե կատակով, փափագ զարթնեց մեր գրական խմբակին, մեր հավաքույթներին անուն տալ:

 Օհաննեսն ասաց, թե Գոնկուր եղբայրներն իրենց գրական խմբակն ունեին, որ հավաքվում էր Գոնկուրների տան վերնահարկում, որին «Ամբար» անունն էին տալիս: Նույն նմանողությամբ, չեմ հիշում ում կողմից, առաջարկվեց «Վերնատուն» անունը, իսկույն հավանություն տվինք, գտնելով այն շատ պատշաճ և տեղին, որովհետև Օհաննեսի բնակարանը այն ժամանակ չորրորդ հարկում էր: Կնքեցինք «Վերնատուն» անունով մեր հավաքույթների վայրը: Այդ անունն այլևսընդմիշտ կապվեց մեզ հետ և քաղաքացիություն ստացավ։

Հովհաննես Թումանյանն ուներ երեք կեղծանուն․ առաջինը` Ամենայն հայոց թամադա, ինչը խոսում է այն մասին, որ նա ուրախ, զվարթ, քեֆչի մարդ էր: Հետո` Ցեղասպանութան ժամանակ, ստացավ ևս երկու տիտղոս․ մեկը՝ Ամենայն հայոց որբերի հայրիկ, որովհետև երբ վերադարձավ Արևմտյան Հայաստանից Էջմիածնում բացեց որբանոցներ, հիվանդանոցներ: Եվ մյուսը` ինքն իրեն կոչեց Ամենայն հայոց բանաստեղծ` Կաթողիկոսի հետ վիճաբանության ժամանակ: 

tumanyan

Երբ Կաթողիկոսն արգելում էր վեհարանում ապաստան տալ գաղթականներին, Թումանյանը շատ կտրուկ խոսեց և Կաթողիկոսն ասաց` ինչպե՞ս ես ինձ հետ խոսում, չէ՞ որ ես Ամենայն հայոց կաթողիկոսն եմ և հենց այդ ժամանակ էլ Թումանյանն ասաց՝ իսկ ես Ամենայն հայոց բանաստեղծն եմ:

tuntangaran

Հովհաննես Թումանյանը սիրված է եղել թե՛ իր ընտանիքի, թե՛ իր ժողովրդի, թե՛ իր ընկերների, թե՛ իրեն անձնապես ճանաչելու բախտ չունեցած մեծ գրողների ու մտավորականների կողմից։

Նրա կախարդական գրիչը ուր դիպավ, կատարվեց իսկական արվեստի հրաշքը`լինի առակ թե քառյակ, հեքիաթ թե պատմվածք, հովվերգություն թե վիպերգություն: Նա եղավ մեզ համար այն, ինչ որ եղավ Պուշկինը ռուսների համար, Միցկևիչը` լեհերի համար: Մեծ է նաև նրա կատարած քաղաքական դերը: Կովկասյան ժողովուրդների եղբայրացման ջատագովներից ամենից մեծն եղավ նա իր հզոր խոսքով և օրինակով: Եվ որպես այդպիսին, անմոռանալի պիտի մնա նրա հոյակապ պատկերը,- ասել է Իսահակյանը։

note

tun

Հմայիչ էր Հովհաննես Թումանյանը որպես բանաստեղծ ու մարդ: Նա իր մեջ կրում էր ժողովրդի լավագույն գծերը` գրականության մեջ սեր դեպի ժողովրդական ստեղծագործությունը, իսկ կյանքում` լայն հյուրասիրություն և սեր դեպի իր ընտանիքն ու երեխաները:
Այժմ` նոր կյանքի կերտման այս դարաշրջանում, անցյալի ֆոնի վրա մեծ բանաստեղծի կերպարանքն ավելի ու ավելի է ցայտուն ելնում որպես փայլող գագաթ,- ասել է Մարտիրոս Սարյանը։

books

Այսօր մենք պատիվ ունենք տոնել Ամենայն հայոց բանաստեղծի 150-րդ տարելիցը։ Թումանյանն իրեն հաջորդող սերունդներին ահռելի ժառանգություն է թողել և պատահական չէ, որ մեզ՝ հայերիս համար բանաստեղծի ծննդյան օրը նաև միմյանց գիրք նվիրելու օրն է։ Եվ չնայած այն հանգամանքին, որ տոնն ինքնաբուխ է, այն հասցրել է սիրվել ու մեծ արձագանք գտնել հանրության շրջանում։

 

Այցելեք staff.am այսօր և ստեղծեք Ձեր օնլայն CV-ին

Հեղինակը՝ StaffBlog

Դիտեք նաև

thumbnail_20191007_121213

Digitain-ը ներկայացրել է տարածաշրջանում իր խոշորամասշտաբ նախագիծը՝ ԴիջիՔաղաք

staff.am գործատու ընկերություններից Digitain-ը, որը մշակում և մատուցում է առցանց և իրական խաղային ոլորտում ծրագրային …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *