Ստեղծագործող մարդու պարադոքսալ հատկանիշները

543

Ստեղծագործող մարդիկ ունեն բավականին բարդ խառնվածք, նրանց բնորոշ են այնպիսի հատկանիշներ, որոնք հակասական են։ Երբեմն նույնիսկ անհասկանալի է, թե ինչպես կարող էին դրանք տեղավորվել մեկ մարդու մեջ։ Նրանց բնորոշ է մի ծայրահեղությունից մյուսը գնալու կարողությունը,- ասել է հունգարա-ամերիկացի հոգեբան Միհայ Չիքսընթմիհայը։

Ուզում եմ այս հոդվածում պատմել վերոնշյալ պարադոքսներից մեկի մասին:

Ստեղծարար ճկունություն

Ստեղծագործող մարդն ունի ֆիզիկական մեծ էներգիա, բայց նաև երկար ժամանակ կարողանում է մնալ լռակյաց և հանգիստ։ Նա կարող է երկար ժամանակ կենտրոնացած աշխատել որևէ նախագծի վրա, միևնույն ժամանակ մնալ խանդավառ և թարմ։ Այս մարդկանց առանձնահատկությունն այն է, որ կարողանում են ղեկավարել իրենց էներգիան, ուղղորդել այն`ըստ անհրաժեշտության։ Նրանք կարողանում են միանգամից խորասուզվել աշխատանքի մեջ, հետո դրանից դուրս գալ և նույն խանդավառությամբ շարունակել օրը։ Այս մարդիկ կարողանում են վերահսկել իրենց ներքին էներգիան ոչ թե ըստ ֆիքսված գրաֆիկի, այլ երբ կա դրա անհրաժեշտությունը։ Նրանց վրա կարծես մտավոր «անջատիչ» լինի, որը նրանք կարողանում են ակտիվացնել իրենց ցանկությամբ։  Այս մտավոր ճկունությունը արժեքավոր է ստեղծագործական բարդ մարտահրավերներին դիմակայելու համար։

Մի հոգեվիճակից մյուսին անցնելը, հատկապես, ստեղծագործական համատեքստում կարող է զգալիորեն բարձրացնել մարդու ստեղծագործական ունակությունները, զարգացնել մտավոր ճկունությունը և արդյունավետությունը։

Ստեղծագործող մարդկանց պարադոքսալ հատկանիշները

Երկու հրաշալի տեսակներ

Բոլորս էլ շատ ենք հանդիպում ինտրովերտ կամ էքստրովերտ մարդկանց: Իմ ընկալմամբ՝ նրանցից շատերը հաճախակի հակված են թեքվել դեպի սպեկտորի մի կամ մյուս ծայրը:

Ինտրովերտները սովորաբար հանգիստ են, զուսպ և մտածկոտ, նախընտրում են մենություն և հիմնականում կարողանում են ամբողջությամբ կենտրոնանալ:

Մյուս կողմից, էքստրովերտներն աշխույժ և շփվող են, ծաղկում են դինամիկ սոցիալական միջավայրերում:

Այնուամենայնիվ, մարդկանց այս երկու տեսակներն ունեն իրենց բնորոշ մարտահրավերները, երբ խոսքը վերաբերում է ստեղծարարությանը:

Պատմելը՝ ստեղծագործական կատալիզատոր

Ինտրովերտները, սովորաբար, կարողանում են խորանալ և երկար պահել իրենց կենտրոնացումը, սակայն դժվարանում են կիսվել և արդյունավետ կերպով հաղորդացկվել իրենց գաղափարներով: Ստեղծարարությունը բարձրացնելու համար ինտրովերտներին հարկավոր է զարգացնել գաղափարները պատմելու, ներկայացնելու հմտությունները (story-telling):
Իսկ ինչու՞:
Պատմություն պատմելը երևակայական հզոր գործիք է։ Դա ինքնին մի ստեղծագործական գործընթաց է: Երբ մարդը պատմում է իր գաղափարի, աշխատանքի կամ բացահայտումների մասին, նա ոչ միայն տեղեկատվություն է փոխանցում, այլև ստեղծում է իր մտքերի և գաղափարների պատմողական կառուցվածքը: Այդ պահին մարդու մտքում տեղի են ունենում իսկական հրաշքներ. սկսում է մտածել իր գաղափարի շուրջ տարբեր տեսանկյուններից՝ փորձելով այնպես անել, որ դրանք համահունչ տեղավորվեն իր պատմվածքի մեջ:
Այս պահին մեր ուղեղն ակտիվորեն ներգրավված է տեղեկատվության տարբեր մասերի միջև կապեր հաստատելով, օրինաչափություններ հայտնաբերելով և պատմության մեջ բացեր լրացնելով: Այս ամենը խթանում է ասոցիատիվ մտածողությանը, զգացմունքայնությանը և երևակայությանը: Այս գործընթացը տեղի է ունենում շատ արագ և ինքնաբերաբար:

Ես սիրում եմ պատմել իմ գաղափարների և բացահայտումների մասին, իսկ վերջերս նկատել եմ, թե որքան եմ «շահում» այդ գործողությունից:
Երբ ես պատմությամբ ինչ-որ միտք եմ ասում, հետո կողքից հանկարծ նկատում եմ, որ տեղի է ունենում նոր փայլատակում. ինձ ծանոթ միտքն ասում եմ նոր մեկնաբանությամբ, ինչը հաճախ նոր բացահայտումներ անելու առիթ է դառնում: Շատ եմ սիրում այդ պահերը:
Դրանք երբեմն այնքան հզոր ազդեցություն են թողնում ինձ վրա, որ կարծես «Էվրիկա»-ներ լինեն:
Ես իմ շրջապատում ունեմ մտերիմներ, ում շատ հաճախ եմ պատմում իմ բացահայտումների, ստեղծագործական գաղափարների մասին, իսկ հիմա դա անում եմ ոչ միայն այն բանի համար, որ սիրում եմ կիսվել իմ գիտելիքներով կամ շփվել մարդկանց հետ, այլև նկատել եմ, որ հավելյալ հնարավորություն է դրանք հղկելու և օդում նոր մտքեր բռնելու համար:

Ստեղծագործող մարդկանց պարադոքսալ հատկանիշները

Խորասուզվելը՝ որակի և ստեղծարարության գրավական

Պատմություններ պատմելու և շփվելու մեջ էքստրովերտները չեմպիոններ են, սրանում ոչ մի խոսք: Սակայն իրենք էլ ունեն իրենց բնորոշ ստեղծագործական մարտահրավերները: Նրանց համար հաճախ կարող է դժվար լինել արտաքին ազդակների ներքո պահպանել իրենց կենտրոնացումը, այնինչ, ամենայուրահատուկ գաղափարները մեծամասամբ առաջանում են առաջադրանքի ավելի խորը շերտերում:

Ստեղծագործող մարդկանց պարադոքսալ հատկանիշները

Խորը աշխատանք կատարելիս կարևոր է հասկանալ, թե որքան հեշտությամբ է շեղվում միտքը տարբեր երևույթներով, որոնք տեղի են ունենում մեր շրջապատում՝ ծանուցում հեռախոսից, սենյակի կողքով անցնող մեկը, կողքի խոսակցությունները, արտաքին իրադարձությունները, վատ միջադեպը, որի մասին դեռ շարունակում ենք մտածել և այլն: Այս ամենը կարող է խանգարել, որպեսզի մենք խորասուզվենք առաջադրանքի խորության շերտերի մեջ:

Նվազագույնի հասցնելով այս տեսակ շեղումները՝ մենք տարածք ենք բացում նոր մտապատկերներ տեսնելու, բացահայտումներ անելու, մեր աշխատանքն առավել յուրատիպ կատարելու, նոր գաղափարներով հանդես գալու համար:

Ես մի գործիք եմ հորինել, որին անվանում եմ «մտավոր 4 պատ»: Աշխատանքի ժամանակ մտնում եմ այդ պատերի մեջ և այնպես եմ խորասուզվում, որ ուրիշ բան չեմ տեսնում կամ լսում: Միայն՝ առաջադրանքս:
Գործընկերներս ինձ ասում են․ «երբ աշխատում ես, դեմքդ այնքան լուրջ է, որ կարծես բարկացած լինես», իսկ ես ընդամենը իմ «մտավոր 4 պատ»-ի մեջ եմ:

Ամփոփելով հոդվածս՝ ցանկանում եմ նշել, որ ստեղծարարության գաղտնիքներից մեկը կարողանալն է անցում կատարել մի հոգեկան և մտավոր վիճակից դրա լրիվ հակառակ կողմը, կառավարել մտավոր ռեսուրսները։ Ինչպես ցանկացած բան, սա նույնպես կարելի է և անհրաժեշտ է սովորել ու վարժեցնել:

Powered by staff.am.