DSCN1909
Սկիզբ / Uncategorized / #CareerStories. Հարցազրույց FAST Հիմնադիր տնօրեն Արմեն Օրուջյանի հետ

#CareerStories. Հարցազրույց FAST Հիմնադիր տնօրեն Արմեն Օրուջյանի հետ

staff.am #CareerStories ոգեշնչող պատմությունները շարունակվում են։ Այս անգամ մեծ ուրախությամբ Ձեզ ենք ներկայացնում Foundation for Armenian Science and Technology (FAST) Հիմնադիր տնօրեն Արմեն Օրուջյանի հետ հատուկ հարցազրույցը։

Արմեն Օրուջյանի հետ խոսել ենք իր կարիերայի անցած ուղու, հաջողությունների ու FAST-ի նախագծերի մասին։

Տեսանյութն անգլերեն է՝ ուղեկցված հայերեն թարգմանությամբ։ Հարցազրույցի հայերեն տարբերակը ներկայացված է նաև ստորև՝ StaffBlog-ում։ 

 question

  Մասնագիտական զարգացման ի՞նչ ուղի եք անցել։

Ես երկար և բարդ ճանապարհ եմ անցել: Մի բան կարող եմ ասել՝ կարիերայի ուղին երբեք հարթ չի եղել:

Կյանքը միշտ մատուցում է անակնկալներ ու տալիս է նոր հնարավորություններ: Եթե դու բաց ես ու պատրաստ դրանց առաջ, ապա, անշուշտ, օգտվում ես ընձեռված հնարավորություններից և առաջ շարժվում քո մասնագիտական ուղով:

Երեսուն տարի առաջ՝ տասնհինգ տարեկան հասակում, երբ ես  տեղափոխվեցի Հայաստանից, դեռ ավագ դպրոցի աշակերտ էի: Երբ արդեն Միացյալ Նահանգներում էի, բախվեցի որոշակի պատնեշների: Չէի տիրապետում անգլերենին: Լեզվի չիմացությունն իրապես խոչընդոտ էր հանդիսանում ինձ համար: Այս ամենից զատ բախվեցի նաև մշակութային խնդիրների: Լինելով սովետական մշակույթի կրողը՝ մուտք գործեցի ընդգծված կապիտալիստական միջավայր, որին պետք էր ընտելանալ: Խնդիր էր նաև անծանոթ միջավայրը, որտեղ չես ճանաչում ոչ ոքի և չունես որևիցե մեկը, ում կարող ես դիմել որևէ խնդրի դեպքում: Ծնողներս, որոնց անչափ շատ եմ սիրում, այն աստիճան տեղեկացված չէին, որ կարողանային պատկերացնել, թե ինչ է իրենից ներկայացնում Միացյալ Նահանգները: Հետևաբար չէին կարող լինել այնպիսի խորհրդատու, ով կկարողանար տալ համապատասխան խորհուրդ և գտնել համապատասխան լուծումներ: 

Քոլեջ ընդունվելու առաջին փորձից հետո ես անցա ամբողջ դրույք ձեռնարկատիրական գործունեության ռեժիմի: Տասնյոթ տարեկան էի, երբ սկսեցի իմ առաջին բիզնես գործունեությունը:

Մինչև քոլեջ հետ վերադառնալը բազմաթիվ պատկերացումներ կային կյանքի վերաբերյալ՝ ինչ է կյանքը, և ինչ կարող ես դու անել իրականում: Ավարտեցի քոլեջը և արեցի բացարձակապես մեկ այլ բան, որը խիստ տարբերվում էր իմ բուն մասնագիտությունից: Ի վերջո, միջազգային ասպարեզում հայտնվելը կտրականապես փոխում է քո մտահորիզոնը և աշխարհայացքը: 

Հիմնեցի կազմակերպություն, ընդգրկվեցի բարեգործական կազմակերպություններում, որոնք աջակցում էին աշխարհասփյուռ մարդկանց անել ավելին, քան ես կարող էի անել ժամանակին: Բայց նույնիսկ այս պարագայում, այնքան շատ փոփոխություններ և նոր հնարավորություններ են ներթափանցում քո կյանք՝ ՄԱԿ-ում պաշտոններ ստանձնելը, շահույթ հետապնդող և չհետապնդող ձեռնարկություններում որպես խորհրդական աշխատելը: Այս ամենը տեսանելի է դարձնում կարիերայի ուղին, որը սակայն չունի հստակ ուրվագծեր: Այն քեզ տանում է դեպի տարբեր կողմեր, որոնցով ճամփորդելու մասին ենթադրել անգամ չէիր կարող:

Բայց եթե միշտ բաց ես նոր հնարավորությունների համար և պատրաստ ես ուսերիդ կրել բոլոր մարտահրավերները, ի վերջո, ամեն բան իր արդյունքը կտա, բայց ոչ թե քո ակնկալիքների առումով, այլ նախքան այս ամենը քո փնտրած երջանկության և խաղաղության առումով:

question Ո՞րն եք համարում Ձեր կարիերայում բեկումնային պահը, որից հետո բոլորովին նոր հնարավորություններ բացվեցին Ձեզ համար։

Առաջին մեծագույն փոփոխությունը, ինչպես արդեն նշեցի, Սովետական Հայաստանից Միացյալ Նահանգներ տեղափոխվելն էր տասնհինգ տարեկանում: Այս փոփոխությունն այնքան կտրուկ էր: Կարծես գիշերը միանգամից ցերեկ դառնար, ձմեռը՝ ամառ կամ ամառը ձմեռ, կարևոր չէ: Փաստն այն է, որ ամեն բան իմ կյանքում հարյուր ութսուն աստիճանով փոխվել էր: 

Ես առաջին անգամ հասկացա ինչ է փողը, ինչ է գումար աշխատելը անմիջապես իմ առաջին բիզնես ներգրավվածության ժամանակ: Դա մի հետաքրքիր փոփոխություն էր, քանզի մինչ այդ ես չգիտեի ինչ է դա: Չես կարող պատկերացնել, թե ինչ է սեփական բիզնես ունենալը և պատասխանատու լինելը որոշակի բաների համար:

Երբ ես աշխատում էի տասնվեց տարեկանում, գիտեի, որ պետք է բացել ու փակել խանութը: Իսկ կվաճառվի ապրանքը թե ոչ, քեզ չի էլ հետաքրքրում, քանի որ անկախ ամեն ինչից, դու կստանաս քո հասանելիք գումարը շաբաթվա վերջ: Եվ դա նորմալ է: Բայց սեփական բիզնեսն ունենալը խիստ տարբեր է: Գիշերներով կարող ես չքնել, որպեսզի հասցնես ամեն բան ավարտին, աշխատողներ պետք է ձեռք բերես, համոզված լինես, որ նրանք վարձատրվում են մինչև քո վարձատրվելը: Սա մի նոր աշխարհ էր տասնյոթ տարեկան երեխայի համար: Այո՜, տասնյոթ տարեկանը դեռ երեխա է: 

Բիզնեսում կարևոր դերակատարություն ունի անորոշությունը և այդ անորոշության մեջ գոյատևելու քո կարողությունը: 

Ամեն բան անկանխատեսելի է: Չգիտես, թե ինչ է լինելու, երբ ես քո եկամուտը ունենալու և թե ինչպես է ընթանում մրցակցությունը, հատկապես երբ 17 տարեկան ես, այդքան էլ ճիշտ չես մտածում:

Մեկ այլ նշանակալից պահ իմ կյանքում իմ ընկերներից մեկին հանդիպելն էր, ով բացարձակապես այլ յուրօրինակ աշխարհից էր: Ես նրան հանդիպեցի Հոլիվուդի Սանսեթ Բուլվար փողոցում: Եթե մեկ այլ մարդ ասեր ինձ, որ հանդիպել է մեկին  այդ վայրում, ես կտրականապես դեմ կլինեի նրանց ծանոթությանը և կխնդրեի հեռու մնալ, քանզի վտանգավոր է անծանոթների հետ շփումը: Դա խենթություն է:

Այդ մարդը, ում ես հանդիպեցի, հայ չէր: Նա հիմնարար ազդեցություն ունեցավ իմ ապագայի վրա, որը ես հասկացա իմ հետագա կյանքի ընթացքում: Նրա մուտքը իմ կյանք խիստ որոշիչ եղավ: Նա գրող էր, բայց որ առավել կարևոր Է, նա լավ կապեր ունեցող անձ էր, որի մասին ես նույնիսկ չէի էլ կարող պատկերացնել: Այդ անձնավորությունը դարձավ իմ խորհրդատուն և ուղղորդողը, սակայն մինչև վերջերս էլ ես չէի գիտակցում այդ ամենը: Երբ զրուցում էի Լեյդ Գարի Ալլիսոնի հետ, ես մշտապես նրան որպես ընկեր էի ընկալում՝ չգիտակցելով նրա խորհրդատու լինելու փաստը: Նա գիտեր առավել, քան՝ ես: Ու հենց նրա հետ ունեցած բազմաբնույթ զրույցների արդյունքում ես հասկացա, որ ոչինչ չգիտեմ կյանքի մասին:

Մենք երբեմն մեզ զգում ենք մեր իսկ ափսեում: Այդ ափսեն մեզ համար կարող է լինել  Հայաստանը, կարող է լինել Երևանը, Գյումրին, Վանաձորը, Կովկասը, Եվրասիան, ի վերջո երկրագունդը, որում քեզ թվում է, թե դու գիտես ամեն ինչ, սակայն իրականում ոչինչ էլ չգիտես: Դուք՝ ինքներդ էլ գիտեք, թե, որքան կան նմանատիպ մարդիկ Հայաստանում՝ ամբողջ մի ջրավազան: Մեզ թվում է, թե գիտենք ամեն ինչ, բայց իրականում չգիտենք այն, ինչ պետք է իմանալ աշխարհի մասին:

Այս անցումային շրջանը ես կոչում եմ մտքի զարթոնքի փուլ: Այն ժամանակ չէի գիտակցում այդ բառի իմաստը: Հետագայում միայն հասկացա և զուգահեռներ անցկացրի այս ամենի հետ: Հայերենում հավասարազոր բառ չեմ կարող գտնել, բայց անգլերենում այս բառը նույնացվում է զարթոնքի հետ:

Հայաստանից դեպի Միացյալ Նահանգներ՝ երկու խիստ տարբեր աշխարհներ: Սա կտրուկ փոփոխություն էր: Ինձ համար դեռ անհավատալի է Սպիտակ տուն իմ այցերը, ամիսը մի քանի անգամ հանդիպումները փոխնախագահին, ով քեզ գիտի անունով: Ես ինձ իմ ափսեում չէի զգում: Սկզբում մտածում էի՝ արդյո՞ք ես պատկանում եմ այս աշխարհին, արդյո՞ք սա իմ տեղն է: Ու հենց այդտեղ է, որ թույլ ես տալիս ինքդ քեզ բաց լինել նոր հնարավորությունների առաջ, ընդունել դրանք՝ օգտվելով բոլոր աոավելություններից:

Ես գնացի մեկ այլ ուղղությամբ՝ առաջնորդվելով մարդասիրական սկզբունքներով: Հայ համայնքի հետ մեկտեղ գործունեություն ծավալեցինք արդեն այլ հարթակում: Միացյալ Նահանգներում ամեն տարի կազմակերպվում է Ցեղասպանության տարելիցին նվիրված քայլերթ: Ես հիմք դրեցի այդ շարժմանը։ Մինչ 2000 թվականը չկար նման բնույթի որևէ միջոցառում, որտեղ մարդիկ կհավաքվեին Թուրքիայի հյուպատոսարանի առաջ նման միջոցառման շրջանակներում: Իմ նպատակն էր Ցեղասպանությանն առնչվող մեր՝ հայերիս ծավալած գործունեությանը համաշխարհային բնույթ տալ: Առաջին տարին մենք կաթվածահար արեցինք Հոլիվուդի սիրտը համարվող Սանսեթ Բուլվար փողոցը և շուրջ 40,000 մարդ հետևում էր ինձ այդ շարժմանը։

Ես ևս մեկ փոփոխություն կատարեցի իմ կյանքում։ Որոշեցի գալ Հայաստան և վերագտնել ինքս ինձ այստեղ իմ գործընկերների հետ միասին: 

question Ինչ սկզբունքներով եք առաջնորդվում ձեր կարիերայում, որոնք օգնում են շարունակական հաջողություններ ունենալ և արդյունավետ կառավարել։

Դա միայնակ անել հնարավոր չէ: Դա թիմային գործընթաց է: Պետք է անմնացորդ վստահես թիմիդ, հակառակ դեպքում ոչինչ չի ստացվի: Թիմն ամենաորոշիչներից է: Թիմը և կազմակերպության առաքելությունը. սրանք են այն երկու արժեքավոր կետերը, որոնք աշխատում են միմյանց զուգահեռ: Եթե քո կամ որևիցե այլ ընկերության առաքելությունը հստակ չէ, շատ դժվար կլինի ղեկավարել, քանզի դու չգիտես՝ ուր ես գնում, չունես հստակ նպատակակետ: Ցանկացած արդյունք, որ ստանում ես լավագույնն է թվում, քանի որ չունես հստակ ուղղություն, չունես ելակետ, չունես գնալու որևիցե տեղ: Պատկերացրեք բացում եք քարտեզը և ասում.

«Ես գնում եմ այս ուղղությամբ»:

Դու հասնում ես քո նպատակակետին՝ երբևէ չսայթաքելով ու չձախողելով, քանզի այն ամենը, ինչին հանդիպում ես ճանապարհիդ, քեզ համար անկանխատեսելի չէր:

question Ինչպիսի՞ն է Ձեր մոտեցումը աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածությանը։ Արդյո՞ք այսօր հաջողության հասնելու համար ավելի կարևոր են անձնային որակները, սոֆթ հմտությունները, քան մասնագիտական կրթությունը։

Անձնային որակները (soft skills) և մասնագիտական հմտությունները (hard skills՝ հիմնական աշխատանքին վերաբերող հմտություններ) գործիքներ են, որոնք մարդը կամ ունի, կամ՝ ոչ: Եվ միայն մասնագիտական հմտություններ ունենալը, բայց անձնային որակներ չունենալու փաստը (համագործակցելու կամ գործի վերջնական արդյունքը պատկերացնելու համար), կկանգնեցնի մարդուն խոչընդոտների առաջ: Հարցազրույցի ժամանակ (նաև այն աշխատանքների համար, որ արվում է staff.am-ում) նախապես սահմանված մասնագիտական հմտություններին զուգահեռ պետք է հաշվի առնել նաև տվյալ մարդու էությունը, որում հենց արտացոլված են անձնային որակները, և թե արդյոք կարող է տվյալ մարդը աշխատանքային միջավայրում համապատասխան կերպ դրսևորել վերոհիշյալ հմտությունները:

question Հայաստանը երեկ, ասյօր և վաղը․ խոսենք փոքր-ինչ մեր տաղանդների մասին։ Ինչպե՞ս է ընթանում աշխատաշուկայի զարգացումը Հայաստանում և ինչպիսին եք տեսնում հայաստանյան աշխատաշուկան ապագայում։

Դեռ աշխատելու և ձգտելու բավականին տեղ կա: Դա նորմալ է, քանի որ բավական երկար ժամանակ տարբեր պատճառներով հայաստանյան կրթական ենթակառուցվածքը համապատասխան չի եղել պահանջված չափանիշներին:

Անցյալում, ինչպես նշեցի, այն մրցակցային վիճակում չէր: Իսկ այսօր արդեն ձեռնարկվում են տարաբնույթ քայլեր: Այնուամենայնիվ, դեռ անելու շատ բան կա ցանկալի արդյունքին հասնելու համար:

Առաջընթաց բնականաբար կա, օրինակ՝ «ԵՄ Թումո ինժեներական և կիրառական գիտությունների համալիր» նախագիծը: Այս Ծրագիրը նախատեսված է ոչ միայն պատանիների, այլ նաև մեծահասակների համար և ներառում է ավելի լայն հնարավորություններ ու գործիքներ: Մենք կարիք ունենք վերազինել մեր հասարակությանը ավելի մեծ հմտություններով: Կան որոշակի մտքեր և տարվում է աշխատանք հենց այս ուղղությամբ, բայց այս ամենի հետ կապված հայտարարություններ դեռ չեմ ցանկանա անել, քանզի մտքերը դեռ անմշակ են: Սա կարևորագույն հարց է մեզ համար: Նույնիսկ մեր անձնակազմը ունի խնդիրներ կապված համապատասխան թեկնածուներ ընտրելու հետ: Կան աշխատանքային պաշտոններ, որոնք մեծ դիտումներ են ունեցել դիմորդների կողմից, սակայն ապարդյուն: Եվ արդյունքում դեռ ունենք թափուր աշխատատեղեր, քանի որ չենք գտնում համապատասխան հմտություններով աշխատակիցների:

questionԿպատմե՞ք նաև Foundation for Armenian Science and Technology (FAST)-ում Ձեր նախագծերի հաջողության մասին։ Ինչպիսի՞ նոր քայլեր են նախատեսվում առաջիկայում։

Մենք արդեն գործարկել ենք 20 նախնական ծրագիր: Ես կխոսեմ դրանցից մի քանիսի մասին: Մեկը Advanced Solutions Centre-ն է, որը Creative Campus-ում է գտնվում: Մենք այստեղ կատարում ենք խորացված գիտական հետազոտություններ` ուղղված գիտական արդյունքի առևտրայնացմանը: Սա նոր մոդել է, որը մենք իրագործում ենք արհեստական բանականության և մեքենայական ուսուցման ոլորտներում մեր համահիմնադիրներից մեկի՝ Նուբար Աֆեյանի և նրա՝ Բոստոնում գտնվող թիմի հետ միասին:

Որոշակի բաներ, որ մենք անում ենք այնտեղ, իրապես տպավորիչ են: Չեմ ցանկանում ասել, որ գիտական հայտնագործություններ ենք անում այնտեղ, բայց դրանք այնպիսի հայտնագործություններ են, որ կարող են դառնալ առևտրային ձեռնարկություններ կամ առևտրային պրոդուկտ: Դրանք ունեն լուրջ պոտենցիալ Հայաստանի բիզնես աշխարհից դուրս «յունիքորն» դառնալու՝  այսինքն հաջողելու համար: Սա իսկապես հիասքանչ է:

Եվս մեկ գոհունակություն առաջացրած ծրագիր, որի մասին շատ չենք խոսում, այլ զուտ գործում ենք, իրագործվել է Պաշտպանության նախարարության հետ համատեղ՝ նախատեսված երիտասարդ նորակոչիկների համար: Մենք նրանց վերապատրաստում ենք արհեստական բանականության և մեքենայական ուսուցման ոլորտներում: Վերջերս ենք ավարտին հասցրել մեր առաջին զորախմբի դասընթացը, որը տևել է վեց ամիս: Այժմ պատրաստվում ենք երկրորդին, որը լինելու է ավելի մեծ խմբաքանակով: Ելնելով որոշակի նկատառումներից՝ չեմ կարող իրական թվեր հրապարակել կապված  մեր գործունեության հետ: Մեր նպատակն է համոզված լինել, որ այս երիտասարդները բանակում անցկացրած երկու տարիներից հետո ձեռք կբերեն ավելի մեծ ներուժ և կդառնան ավելի կարող, քան նախկինում էին: Բանակը պետք է դառնա նրանց համար հպարտության առարկա, որտեղ նրանք կկրթվեն և կունենան այնպիսի հնարավորություններ, որոնք չէին տրվի իրենց, եթե նման միջավայրում հայտնված չլինեին:

Չգիտեմ, արդյոք տեղյակ եք, թե` ոչ, բայց մենք նաև ունենք հատուկ գենդերային ծրագրեր: Մենք վերջերս ենք ավարտել «Aspiring Female Entrepreneurs» ծրագիրը: Սկսեցինք 70 երիտասարդ կանանց հետ, ովքեր, չունենալով որևէ բիզնես գործունեություն ծավալելու հիմք, հեռացան ծրագրից 19 սթարտափերով: Շատ ոգևորիչ է, քանզի մենք վերածեցինք այս կանանց ձեռնարկատերերի, բիզնես սեփականատերերի: «Startup Studio»-ի նպատակը նման բնույթի ծրագրերը շարունակական դարձնելն է: 

Մենք ընդունում ենք մինչև տասնչորս սթարտափերի ամեն չորս ամիսը մեկ՝ տալով նրանց մեր գույքը անվճար օգտագործելու հնարավորություն թե՛ կեսգիշերին, թե՛ հանգստյան օրերին, օժանդակում ենք անվճար խորհրդատվությամբ: Բացի այդ նրանք հայտնվում են մեր կողմից ստեղծված մեկ այլ ծրագրի՝ «Angels Network»-ի ուշադրության կենտրոնում:

Շատ ուրախ ենք, որ այն այժմ աշխատում է: Մենք ստեղծել ենք ծրագրերի շղթայական խումբ՝ «Aspiring Female Entrepreneurs», որտեղ մտքերը դառնում են սթարտափեր, ապա անցնում «Startup Studios»՝ օգտագործելով վերոնշյալ անվճար հնարավորությունները, այնուհետև ուղղվում են դեպի «Angels Network», որտեղ մարդիկ ներդրողների առաջ փորձում են հասանելի դարձնել իրենց գաղափարները և ստանալ ֆինանսավորում: Ծրագրերից որոշները արդեն ստացել են ֆինանսավորում: Այս շղթան իսկապես արդարացնում է իրեն: Այն նման է էկոհամակարգի, որը բաղկացած է մի քանի միմյանցից կախյալ տարրերից, որոնցից որևէ մեկի բացակայության դեպքում շատ բաներ պարզապես չեն գործի:

question

Ձեր փորձի և անցած ուղու հիման վրա խնդրում ենք կարիերան նոր սկսող երիտասարդների հետ կիսվել հաջողության գրավականներով։

Ինչպես նշեցի քննարկման սկզբում, երբեք ճանապարհը հարթ չի լինում: Մարդն իր կյանքի ընթացքում, պարբերաբար անցնելով կրկնվող փորձությունների միջով, փորձում է բացահայտել այն նպատակները, որոնց ցանկանում է հասնել: Եվ յուրաքանչյուրի դեպքում դրանք տարբեր են: Գրեթե բոլոր դեպքերում դա տարբերվում է քո ծնողների կամ ընկերոջ՝ քեզ համար ունեցած տեսլականից: Եվ նույնիսկ միևնույն երևույթը չի կարող ոգևորիչ  լինել բոլորի համար: Դու պետք է գտնես քո ճանապարհը: Շատ կարևոր է, որ ինքդ քեզ համար պարզես, թե ինչ նպաստավոր բենեֆիթների կարիք ունես և բացահայտես դրանց համար պահանջվող արժեքները նախքան այդ ուղին բռնելը: Սա կարևորագույն բաղադրիչ է:

Եվ բացարձակ պարտադիր չէ, որ դա լինի նյութական, դրամական, քանի որ ոչ բոլորն են դրամական նպատակներով պայմանավորված: Հնարավոր է որևէ բան ես ձեռնարկում, քանզի ստացել ես մտավոր պարգևատրում, ոմանք՝ ֆինանսական, մյուսները՝ : Կամ այս ամենը միասին վերցրած: Բայց յուրաքանչյուր մարդ տարբեր կերպ է նայում այս ամենին: Պարգևատրումը ստանալու ուղիները այս պարագայում ևս տարբեր են յուրաքանչյուրի համար՝ կախված ընտանիքից, բնակության վայրից, քաղաքից, երկրից…

Պետք է փորձել հասկանալ, թե որտեղ ես դու իրականում:

Շնորհակալություն ենք հայտնում Ձեր կարիերայի հաջողությունների մասին մեզ հետ կիսվելու համար։ Հավատացած ենք, որ այն օգտակար մոդել կլինի բոլոր նրանց համար, ովքեր իրենց կարիերայի տարբեր փուլերում են և առաջընթաց ունենալու մեծ ջատագով են։

staff.am #CareerStories նախագիծը շարունակական է, որի նպատակն է կիսվել հաջողակ մարդկանց փորձով ու կարիերայի հետաքրքիր պատմություններով staff.am-ի հետևորդների հետ։

Դիտել նախորդները

Բաժանորդագրվել staff.am -ին Telegram-ում

Այցելեք staff.am այսօր և ստեղծեք Ձեր օնլայն CV-ին

Հեղինակը՝ StaffBlog

Դիտեք նաև

john

StaffBlog հարցազրույց․ «Հայաստանի ապագան պայծառ է»

«Վերափոխելով բանականությունը» խորագրով «Գլոբալ ինովացիոն ֆորում»-ի ընթացքում աշխարհի 20 երկրների ավելի քան 90 գիտնականներ, նորարարության և …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *